અનામિકાને પત્ર: 51
January 10, 2009
.
પ્રિય અનામિકા,
અમેરિકાના પ્રમુખપદે નિયુક્તિ પામેલ પ્રેસિડેન્ટ ઓબામાના કુટુંબીજનોના આફ્રિકન મૂળ વિશે તારા મિત્રોએ પ્રયત્નો આદર્યાં છે તે વાત જાણી. અશ્વેત અમેરિકન પ્રમુખ ઓબામા તથા મિસિસ ઓબામાના પૂર્વજોના આફ્રિકા સાથેના સંબંધોની ઘણી વાતો બહાર આવશે.
તું જાણે છે ને, અનામિકા! નરી પ્રાકૃતિક સંપદાઓથી ભરેલો હતો આફ્રિકા ખંડ. યુરોપના દેશોની નજરે ચડ્યો અને આફ્રિકાના અંધારા ખંડનો ઇતિહાસ પલટાતો ગયો. યુરોપની પ્રજાઓએ સ્વાર્થ સાધવા આફ્રિકાને પોતીકો કરવા કોઇ કસર નથી છોડી. જાણ્યા-અજાણ્યા વિદેશીઓના ભલા-બૂરા હેતુઓથી આફ્રિકામાં નવી કેડીઓ કંડારાતી ગઈ.
આફ્રિકાની વાત કરતાં જ આપણને આલ્બર્ટ શ્વાઈટ્ઝર, લિવિંગ્સ્ટન, સ્ટેન્લી અને સેસિલ રહોડ્ઝની યાદ અચૂક આવે. પરંતુ આફ્રિકાના અંધારા ઇતિહાસમાં ઉજાસ પાથરનાર કેટલાક નાનાં-મોટાં પ્રવાસીઓ તદ્દન જાણબહાર રહી જાય! જો કે આફ્રિકા સાથે જોડાયેલ ઘણા વિદેશીઓ અને તેમની પ્રવૃત્તિઓ વિશે વિવાદો ઊઠતાં રહ્યા છે. આમ છતાં, એક નામ મને યાદ આવે છે મેરી કિંગ્સલેનું. માત્ર 38 વર્ષના જીવનમાં આ સાહસિક પ્રવાસી-શોધક બ્રિટીશ મહિલાએ આફ્રિકાના ઘણા ભેદ ખોલી નાખ્યા.
ઓક્ટોબર 13, 1862ના રોજ લંડન (ઇંગ્લેન્ડ) માં મેરીનો જન્મ. પિતાની લાયબ્રેરીનાં પુસ્તકોએ મેરીમાં આફ્રિકા વિશે કુતૂહલ જગાડ્યું. ત્રીસેક વર્ષનાં મેરી પશ્ચિમ આફ્રિકા પહોંચ્યાં. અનામિકા! હિંમત તો જો મેરીની! ઘનઘોર જંગલોમાં આફ્રિકન લોકો વચ્ચે રહ્યાં; તેમનાં રીત-રિવાજો અને રહેણીકરણીનો તેમણે ગહન અભ્યાસ કર્યો. ઇંગ્લેન્ડ પરત ફરી મેરીએ બ્રિટીશ પ્રજાને આફ્રિકાની આદિ જાતિઓની સંસ્કૃતિ વિશે જાણકારી આપી. 1895માં તેમણે ફરી આફ્રિકા ખંડના અલ્પ-ખેડાયેલા અંતરિયાળ પ્રદેશોની મુસાફરી કરી. પશ્ચિમ મધ્ય આફ્રિકાની બારસો કિમી લાંબી ઓગુ (ઓગોવે ) નદીમાં તેમણે નાનકડી હોડી (canoe) માં પ્રવાસ કર્યો.
તું કદાચ જાણતી હોઇશ, અનામિકા, કે પશ્ચિમ આફ્રિકામાં આશરે સાડા તેર હજાર ફૂટ ઊંચો માઉન્ટ કેમેરૂન જ્વાળામુખી પર્વત અને કપરાં સીધાં ચઢાણ માટે જાણીતો છે, માઉન્ટ કેમેરૂન પર મેરીએ દુર્ગમ અને અજાણ રસ્તે આરોહણ કરવાનું સાહસ કર્યું. સ્વદેશ પાછા ફરતાં ઇંગ્લેન્ડમાં ઠેર ઠેર તેમનાં પ્રવચનો ગોઠવાયાં. મેરીએ આફ્રિકા અને આફ્રિકન પ્રજાતિઓ વિશે યુરોપિયન લોકોનાં મંતવ્યો બદલવા ભારે પુરૂષાર્થ કર્યો. આફ્રિકા અને આફ્રિકન પ્રજાઓ વિશે મેરીનાં બે પુસ્તકો ભારે આવકાર પામ્યાં. દ્વિતીય બોર યુદ્ધ સમયે નર્સ તરીકે મેરીએ બોર (બોઅર Boer ) લોકોની સેવા કરી. દક્ષિણ આફ્રિકામા કેપ ટાઉન પાસે સાઇમન્સ ટાઉન (સિમોન્સ ટાઉન) નો પ્રસિદ્ધ નેવલ બેઝ છે. ઇસ 1900માં સાઇમન્સ ટાઉન (સિમોન્સ ટાઉન)માં માત્ર આડત્રીસ વર્ષની ઉંમરે મેરી કિંગ્સલે અવસાન પામ્યાં. તેમની ઇચ્છા અનુસાર તેમના મૃતદેહને સન્માનપૂર્વક દરિયામાં પધરાવવામાં આવ્યો.
અનામિકા! કેટલાક વિરલા જીવનસફરનો અનોખો મકસદ શોધી લે છે. મેરી કિંગ્સલે એક વિરલ મહિલા હતાં.
સસ્નેહ આશીર્વાદ.
Entry Filed under: અનામિકાને પત્રો, વિષય: જીવનકથા. Tags: Anamikaa, અનામિકા, ગુજરાત, ગુજરાતી, ગુજરાતી નેટ જગત, ગુજરાતી બ્લોગ, જાન્યુઆરી 2009, પત્રલેખન, પત્રશ્રેણી, હરીશ દવે, Gujarat, Gujarati, Gujarati blog, Gujarati Net Jagat, Harish Dave, January 2009.
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed