અંગ્રેજી સાહિત્ય · ખંડ: યુરોપ · વિષય: ઈતિહાસ · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય · વિષય: સાહિત્ય

વિલિયમ શેક્સપિયર: વિશ્વપ્રસિદ્ધ નાટ્યકાર અને અંગ્રેજી ભાષાના શ્રેષ્ઠ સાહિત્યસર્જક

વિલિયમ શેક્સપિયર અંગ્રેજી સાહિત્યના સૌથી મહાન સર્જક અને વિશ્વના સર્વશ્રેષ્ઠ નાટ્યકાર તરીકેનું સન્માન પામે છે.

સોળમી સદીમાં ઇંગ્લેન્ડમાં જન્મેલા શેક્સપિયર આજે પણ સૌથી લોકપ્રિય સાહિત્યકાર છે. ચાર ચાર સદીઓ પછી પણ શેક્સપિયરને અંગ્રેજી ભાષાના સર્વોત્તમ સહિત્યસર્જકોની યાદીમાં મોખરે મૂકવામાં આવે છે. હેમ્લેટ, મેકબેથ અને ઓથેલો જેવાં તેમનાં નાટકો આજે પણ દુનિયાભરના રંગમંચ પર ભજવાઈ રહ્યાં છે, તે વાત શેક્સપિયર સૌથી મહાન નાટ્યકાર હોવાનું જીવંત પ્રમાણ છે. સિદ્ધહસ્ત કવિ તરીકે અનેક ભાવભર્યા સોનેટનું સર્જન કરનાર વિલિયમ શેક્સપિયરને કેટલાક વિદ્વાનો ઇંગ્લેન્ડના ‘રાષ્ટ્રીય કવિ’ માને છે.

શેક્સપિયરની યુવાની એલિઝાબેથન એરામાં વીતી. પંદરમી-સોળમી સદીમાં ઇંગ્લેન્ડમાં સત્તા માટેના શાહી  કાવાદાવાઓ વરવા બન્યા. છેવટે 1558માં ઇંગ્લેન્ડની રાજગાદી ક્વિન એલિઝાબેથ પ્રથમને મળી. રાણી એલિઝાબેથ પ્રથમનો શાસનકાળ ‘એલિઝાબેથન યુગ’ તરીકે ઇંગ્લેન્ડના સુવર્ણકાળ સમો નીવડ્યો. બસ, આ યુગમાં 1564માં લંડન પાસે સ્ટ્રેટફોર્ડ-અપોન- એવન ટાઉનમાં વિલિયમ શેક્સપિયરનો જન્મ.

સાડા ચારસો વર્ષ પહેલાંનાં અંગ્રેજી ભાષાના શિરમોર સમા સર્જકનો જીવનવૃત્તાંત પૂર્ણ રીતે ક્યાંય મળતો નથી!! ઉત્તમ ટ્રેજેડી નાટકો લખનાર શેક્સપિયરના જીવનનાં ઘણાં પાસાંથી આજે પણ આપણે અજાણ છીએ. તેમની અંગત જિંદગી તેમજ સર્જનો વિશે બે સદીથી વિવાદો ચાલ્યા કરે છે, તે એક કરુણતા જ ને!

‘અનામિકા’ના આજના લેખમાં અંગ્રેજી સાહિત્યના બેતાજ બાદશાહ વિલિયમ શેક્સપિયરનો પરિચય મેળવીએ.

[આપના સ્ક્રીન પર આ રસપ્રદ લેખ અહીંથી આગળ, નીચે ન દેખાય, તો લેખના શીર્ષક / ટાઇટલ પર ક્લિક કરશો. ત્યાં  ક્લિક કરતાં જ નીચે પૂરો લેખ આવી જશે. – હરીશ દવે]

અનામિકાને પત્રો · ખંડ: એશિયા · વિષય: ઈતિહાસ · વિષય: કલાક્ષેત્રો · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય

અનામિકાને પત્ર: 1808

. પ્રિય અનામિકા, હીરાલાલ સેન વિશે માહિતી આપવાની તારી વિનંતી મને દુ:ખદ આશ્ચર્ય આપે છે. દુ:ખ એટલા માટે કે હીરાલાલ સેન ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગના ઇતિહાસના એક કરુણ, ઉપેક્ષિત પાત્ર છે. આશ્ચર્ય એટલા માટે કે હીરાલાલ સેન જેવા ફિલ્મ-સર્જકના નામ અને કામને બંગાળ સિવાય બહાર ચર્ચે છે કોણ? આમેય, ઇતિહાસને હંમેશા વિવાદો અને અન્યાયો સાથે જ… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1808

અનામિકાને પત્રો · વિષય: ઈતિહાસ · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય

અનામિકાને પત્ર: 1804

. પ્રિય અનામિકા, તમારા ગ્રુપની ચર્ચા હંમેશા રસપ્રદ હોય છે. તમારી સાથે ફોન પર વાત થતી રહેતી હોય છે, છતાં પત્રની આપલે પણ મઝાની લાગે છે. પત્રલેખનમાં અભિવ્યક્તિને અજબની મોકળાશ મળે છે. વળી વિચારધારાને સરળતાથી વહેવાનો મોકો મળતો હોવાથી પત્રરૂપમાં અભિવ્યક્તિ તેના ફલક અને ગહનતા – બંને મુદ્દે નિરાળી ભાત પાડે છે. ચર્ચા માટે ફેમિનિઝમ… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1804

અનામિકાને પત્રો · ખંડ: એશિયા · વિષય: ઈતિહાસ · વિષય: કલાક્ષેત્રો · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય · સંગીત/ચિત્ર/લલિતકલા

અનામિકાને પત્ર: 1801

. પ્રિય અનામિકા, ફિલ્મ જગતની નવાજૂની પરની તમારી નોંધ ઉપયોગી છે. એ વાત સાચી કે ભારતીય સિનેમાના વિકાસની તવારીખનું દસ્તાવેજીકરણ અપૂરતું છે. કેટલીય ક્લાસિક ફિલ્મોની પ્રિંટ જ બચી નથી! અસંખ્ય ફિલ્મોના  નિર્માણ સંબંધી મહત્ત્વની માહિતી મળતી નથી. વિવિધ સ્રોતોથી બોલિવુડનો જે ઇતિહાસ પ્રાપ્ય છે, તેમાં વિશ્વાસપાત્ર એકસૂત્રતા નથી. સંદિગ્ધ રીતે ખૂટતી કડીઓ ઘણી છે. તમારું… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1801

અનામિકાને પત્રો · ખંડ: ઉત્તર અમેરિકા · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય · વિષય: વિજ્ઞાન

અનામિકાને પત્ર: 1710

. પ્રિય અનામિકા, તમારા વૈજ્ઞાનિક મિત્રોમાં થતી ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝ વિશેની ચર્ચા રસભરી બની છે. એસ્ટ્રોફિઝિક્સ અને રેડિયો એસ્ટ્રોનોમીના ક્ષેત્રે અભૂતપૂર્વ પ્રગતિથી બ્રહ્માંડનાં રહસ્યો ખુલતાં જાય છે. સો વર્ષ અગાઉ આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇન દ્વારા પ્રકાશિત ‘જનરલ થિયરી ઓફ રિલેટિવિટી’માં સૂચિત ગ્રેવિટેશનલ વેવ્ઝની પ્રાયોગિક સાબિતી મળી ચૂકી છે. અમેરિકામાં ‘લિગો ઑબ્ઝર્વેટરીઝ’નાં લેસર ઇન્ટરફેરોમીટરથી આશ્ચર્યકારક પરિણામો મળ્યાં છે. લિગો… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1710

અનામિકાને પત્રો · ખંડ: યુરોપ · વિષય: ઈતિહાસ · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય

અનામિકાને પત્ર: 1702

. પ્રિય અનામિકા, એલેક્ઝાંડર ધ ગ્રેટના આખરી ‘વિલ’ વિષે ફરી વાતો વહેતી થઈ છે. કહે છે કે મૃત્યુ અગાઉ આ વિશ્વવિજેતાએ પોતાનાં સ્વપ્નાં, પોતાની આખરી ઇચ્છાઓ વિશે ‘ટેસ્ટામેન્ટ’ કે ‘વિલ’ તૈયાર કર્યું હતું. એલેક્ઝાંડરનું આ કહેવાતું વિલ મળી આવ્યાના સમાચાર મીડિયામાં ચમક્યા છે. દુનિયાને જીતવાનાં સ્વપ્નાં જોનારા યુરોપના બે વીર યોદ્ધાઓને આપણે મહાન વિજેતા તરીકે… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1702

અનામિકાને પત્રો · ખંડ: ઉત્તર અમેરિકા · મીડિયા/ સમાચાર/રિપોર · વિદેશમાં ગુજરાતી · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય

અનામિકાને પત્ર: 1603

. પ્રિય અનામિકા,  તમારું મિત્રવર્તુળ રસપ્રદ ઈન્ટરએકશન્સ કરતું રહે છે. અમેરિકાની છેલ્લા પાંચ દાયકાની ત્વરિત પ્રગતિમાં ભારતીયોનું યોગદાન નોંધપાત્ર છે તે વાત નકારી ન શકાય. ‘સન માઈક્રોસિસ્ટમ્સ”ના સ્થાપક વિનોદ ખોસલા, ‘મ્યુ સિગ્મા’ના ધીરજ રાજારામ અને ‘5-અર એનર્જી’ (5-Hour ENERGY) ના મનોજ ભાર્ગવ વિષેની તમારી ચર્ચામાં મને રસ પડ્યો. સેલિબ્રીટી, સફળતા તથા પ્રસિદ્ધિ ક્યારેક તો વિવાદ… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1603

અનામિકાને પત્રો · ખંડ: યુરોપ · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય · વિષય: સાહિત્ય

અનામિકાને પત્ર: 1205

. . પ્રિય અનામિકા, યુરોપના ફ્રાન્સ દેશના નેન્ટીસ શહેરમાં 1828માં જૂલે વર્નનો જન્મ. નાનપણથી દરિયા માટે અજબની ઘેલછા વળગી. સ્વજનો પાસેથી સાંભળેલી અમેરિકાની નવી ધરતીની,  ત્યાં પહોંચવાના લાંબા સમુદ્ર પ્રવાસની અને ટેલિગ્રાફ જેવા વૈજ્ઞાનિક ઉપકરણોની વાતો બાળક જૂલેને ભારે રોમાંચિત કરતી. વકીલ પિતાની ઇચ્છાને વશ થઇ, જૂલે વર્ને પેરિસ જઇ યુનિવર્સિટીમાં કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો. પરંતુ… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1205

ખંડ: યુરોપ · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય · વિષય: વિજ્ઞાન · વિષય: સાહિત્ય

અનામિકાને પત્ર: 1204

. . પ્રિય અનામિકા, યુનાઇટેડ આર્ટિસ્ટ્સના ઉલ્લેખ સાથે તેં “અરાઉંડ ધ વર્લ્ડ ઇન એઇટી ડેયઝ”  (Around the World in Eighty Days) ફિલ્મને યાદ કરી અને મને આપણી ગુજરાતી ભાષાના મહાન સેવક મૂળશંકર ભટ્ટ યાદ આવ્યા. તું વિચારમાં પડી જઇશ કે વાત ક્યાં ફિલ્મથી શરૂ થઇ અને હું ક્યાં સાહિત્ય સર્જક મૂળશંકર ભટ્ટ સુધી પહોંચ્યો! “અરાઉંડ… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1204

અનામિકાને પત્રો · ખંડ: એશિયા · વિષય: કલાક્ષેત્રો · વિષય: જીવનકથા · વિષય: પરિચય

અનામિકાને પત્ર: 1203

. . પ્રિય અનામિકા, અમદાવાદના સપ્તકના કાર્યક્રમ વિશે તમારા સૌની ઉત્કંઠા તમારો સંગીતપ્રેમ પ્રગટ કરે છે. ભારતીય સંગીતની વાત સાથે જ વિષ્ણુ દિગંબર પલુસ્કર(1872-1931) તેમજ વિષ્ણુ નારાયણ ભાતખંડે(1860-1936)નું સ્મરણ ઊભરે – ભલે વાત હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતની હોય, કંઠ્ય સંગીતની હોય કે પછી અમદાવાદના સપ્તકની હોય! સંગીત પ્રેમીઓ જાણે છે કે પલુસ્કરજીની અખિલ ભારતીય ગાંધર્વ મહાવિદ્યાલય… Continue reading અનામિકાને પત્ર: 1203